Beleidscontext
De Europese Commissie heeft in 2023 de EU Waterstofbank opgericht om de productie van eigen hernieuwbare waterstof in Europa een vliegende start te geven. De eerste veiling, die begin 2024 werd afgesloten, maakte duidelijk dat een groot deel van de winnende projecten voornemens was om hun elektrolysers van buiten de EU te betrekken, en dan voornamelijk uit China. Zonder koerswijziging dreigde de Waterstofbank de verdringing van Europa's eigen elektrolyserindustrie te subsidiëren op het moment dat die industrie juist aan het opschalen was.
Strategisch Doel
Ik leidde het werk voor een vroege producent van elektrolysers die wilde dat de tweede veiling anders zou worden ontworpen. Ons doel was specifiek en tijdgebonden: een veerkrachtcriterium in de voorwaarden van de tweede veiling dat het aandeel van elektrolysercomponenten uit landen met door de staat gesubsidieerde, gesloten markten zou beperken. Met de verwachte publicatie van de tweede veiling later dat jaar, hadden we een beperkte tijd om te handelen.
Het onderbouwen van de zaak
De zaak berustte op feiten die de Commissie goed kon onderkennen, maar die nog niet waren geoperationaliseerd in de regels van de Waterstofbank. Chinese elektrolysefabrikanten profiteren van uitgebreide staatssteun en opereren in een binnenlandse markt die effectief gesloten is voor Europese leveranciers, terwijl de Chinese productiecapaciteit nu al meer dan de helft van de wereldwijde aanbod bedraagt. We hebben ons argument verankerd in onafhankelijke analyse, waaronder het TNO- en HCSS-rapport over Europa's afhankelijkheid van China in de toeleveringsketens van wind- en bredere schone energie, en vertaalde die bevindingen naar concrete wetgevende taal voor het ontwerp van de veiling.
Institutionele Betrokkenheid
Daarna hebben we een doelbewuste reeks van interactie uitgevoerd. Vroege contacten met de hoogste niveaus van de Europese Commissie hielpen om het probleem te escaleren en toegang te verkrijgen binnen de instelling. In de maanden daarna hielpen mijn team en ik de klant spreken met ongeveer tien kabinetten en directe-generaal, waarbij we besluitvormers door de bewijzen en de voorgestelde ontwerpoplossing leidden. We werkten ook samen met anderen in de waardeketen van hernieuwbare waterstof om ervoor te zorgen dat de voorstellen vanuit meerdere stemmen de Commissie bereikten.
Resultaat & Impact
De uitkomst werd op 25 september 2024 bekendgemaakt in de algemene voorwaarden van de tweede veiling. Deze tweede veiling, met een waarde van 1,2 miljard euro, stelde nu als eis dat projecten “de inkoop van elektrolysestacks waarbij de oppervlaktebehandeling, de productie van cellen of de assemblage van de stack in China plaatsvindt, beperken tot niet meer dan 25% (in MWe)”, met als expliciete reden dat de EU wordt geconfronteerd met “een aanzienlijk risico van toegenomen en onomkeerbare afhankelijkheid” van Chinese elektrolyseurimporten die “de voorzieningszekerheid van de EU in gevaar kunnen brengen.”
Voor het eerst behandelt het ontwerp van de Waterstofbank de Europese capaciteit voor de productie van elektrolysers als een strategisch bezit om te beschermen tegen oneerlijke concurrentie elders, en niet langer als een kostenpost die geoptimaliseerd moet worden. Dit ontwerpcriterium dat niet op prijs is gebaseerd, heeft de uitkomst van meer dan een miljard euro aan veilinginkomsten beïnvloed. Het heeft ook een belangrijk precedent geschapen: EU-wetgeving wordt steeds wederkeriger om Europese cleantech-industrieën te beschermen tegen oneerlijke concurrentie.
